Ganwyd Gwenllian tua'r 12fed o Fehefin 1282 yng Ngarth Celyn, Abergwyngregyn ger Bangor. Nid oes sicrwydd pa bryd yn union y cafodd ei geni. Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru ("Llywelyn Ein Llyw Olaf") oedd ei thad. Ei mam oedd Eleanor de Montfort, merch y barwn Ffrengig Simon de Montfort a chwaraeodd ran allweddol yng ngwleidyddiaeth Lloegr ar y pryd. Bu farw Eleanor yn fuan ar ôl genedigaeth Gwenllian.

Lladdwyd Llywelyn ar yr 11eg o Ragfyr 1282. Mae amgylchiadau ei farwolaeth yn amheus (gweler y ddolen isod). Tua chwe mis yn ddiweddarach daeth Cymru i gyd dan reolaeth y Saeson. Nid oedd Edward I, Brenin Lloegr, am i'r aeres fach Gwenllian gael plant a fyddai efallai yn gwrthryfela yn ei erbyn, felly aethpwyd â hi yn flwydd oed i leiandy Sempringham, Swydd Lincoln. Treuliodd weddill ei hoes yno. Bu farw yno ar y 7fed o Fehefin 1337 yn 54 oed.

Am fwy o wybodaeth am gefndir hanesyddol Gwenllian, cliciwch fan yma.

Home

The Facts

History of the Society

Visiting Gwenllian's Memorial

Poem by Mererid Hopwood